2006-2007: EAEn “irakasleen ia hiru laurdenak” EGA edo HE2dunak dira (publikoa eta pribatua)
EAEn beste %6k badu HE1 (publikoa eta pribatua) (Zalbide 2010:113) Publikoan: “ehuneko laurogei baino gehiago” (Zalbide 2010: 115)
Zalbide (2010): Euskararen legeak hogeita bost urte. Eskola alorreko bilakaera: balioespen-saioa. Bilbo: Euskaltzaindia
Hegoaldean: euskara eta gaztelania ikas-irakastea komunikazio maila onean, eta atzerriko hizkuntza modu “funtzionalean” (ikus curriculum dekretua)
Iparraldean: frantsesa eta euskara irakastea (eta atzerriko hizkuntza ere bai)
Ikasleak: EAEko matrikula datuak 1982-1983ko datuak gutxi gorabeherakoak dira (iturria: Zalbide 2010)
| 1982-1983 | 2000–2001 | 2001–2002 | 2002–2003 | 2003–2004 | 2004–2005 | 2005–2006 | 2006–2007 | 2007–2008 | 2008–2009 | 2009–2010 | 2010–2011 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A eredua | A+X= %80 | 119.954 (%37) | 114.219 (%36) | 109.945 (%34) | 107.698 (%33) | 103.979 (%32) | 99.862 (%30) | 95.902 (%28) | 93.426 (%27) | 92.569 (%26) | 93.591 (%25) | 92.332 (%24.5) |
| B eredua | %8 | 67.838 (%21) | 66.932 (%21) | 67.205 (%21) | 67.967 (%21) | 69.941 (%21) | 71.284 (%21) | 72.479 (%21) | 74.077 (%21) | 75.274 (%21) | 75.813 (%21) | 75.301 (%20) |
| D eredua | %12 | 132.735 (%41) | 136.092 (%43) | 139.849 (%44) | 145.783 (%45) | 154.164 (%47) | 163.054 (%49) | 171.154 (%50) | 179.076 (%51) | 187.543 (%52) | 196.140 (%53) | 205.774 (%55) |
| X eredua | 1.950 (%1) | 1.963 (%1) | 1.898 (%1) | 1.882 (%1) | 1.863 (%1) | 1.846 (%1) | 1.900 (%1) | 1.947 (%1) | 1.993 (%1) | 2.013 (%1) | 2.006 (%0.5) |
Iturria: EUSTAT; Zalbide 2010
Gaur eguneraino zuon eskutik iritsiko gara, horretarako segidan ematen diren datuok hiru ariketeren bitartez osatu behar dituzue:
Ereduen onarpena jendartean: matrikulazioaren bilakaera
Ikasleen matrikulazioaren bilakaera unibertsitatez besteko irakasmailetan, hezkuntza ereduen arabera (2000-2010-…). Iturria: EUSTAT
| 2000/2001 | 2002/2003 | 2004/2005 | 2006/2007 | 2008/2009 | 2010/2011 | 201?/201? | 2020/2021 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A eredua | 119.954 (%37) | 109.945 (%34) | 103.979 (%32) | 95.902 (%28) | 92.569(%26) | 92.332 (% 25) | ??? | |
| B eredua | 67.838 (%21) | 67.205 (%21) | 69.941 (%21) | 72.479 (%21) | 75.274 (%21) | 75.301 (20%) | ??? | |
| D eredua | 132.735 (%41) | 139.849 (%44) | 154.164 (%47) | 171.154 (%50) | 187.543 (%52) | 205.774 (%55) | ??? | |
| X eredua | 1.950 (%1) | 1.898 (%1) | 1.863 (%1) | 1.900 (%1) | 1.993 (%1) | 2.006 (0,5%) | ??? |
aurkitu azken hamar urteetako datuak (2013-2014, 2014-2015, 2016-2017, 2019-2020, 2021-2021,ikasturteekoak, adibidez)
Ariketa (1) egiteko tokia hau
Joera norantz doan ikusteko, bilatu datuak beheko koadroa osatzeko:
| 2021-2022 ikasturtea | Ikasleak guztira | A eredua | B eredua | D eredua | X eredua |
|---|---|---|---|---|---|
| Haur Hezkuntza (2-6 urte) | |||||
| Lehen Hezkuntza (6-12 urte) | |||||
| Nahitaezko Bigarren Hezkuntza (12-16 urte) |
Nahitaezko hezkuntza mailetako matrikula guztiak, EAEn (2021-2022 ikasturtea)
Ariketa(2)
Zuon taldeko gehienak nongoak diren, inguru horretako lan eskaintzaren azterketa egingo dugu. Horretarako, baskongadetakoak zaretela pentsaturik, hurrengo web orrian aurkitu behar duzu “dagokizuen” herrialdeko eskolen sailkapena eta horren azterketa egin behar duzue (joerari erreparatuta, lana ardaztuko dugu zuen titulazioak bideratzen zaituzten etapara begira).
Azterketa labur hori egiteko dokumentua irakasleari eskatu.
Beste itxaropen batzuk: jendearen hizkuntza-oharmena aldatzen? (Guasch, 2007) Immigrazioa (Afrikatik, Ekialdeko Europatik, Asiatik…): hizkuntza batzuk, ez dominanteak Bertoko hizkuntza indartu beharra (euskararen biziberritze prozesua)
Ordenagailuaren erabilerak aldatu du idazketa prozesua mezu idatzi batzuk testuinguruari egokituak dira orain, ahozkora hurbildu dira (SMS,…) Ikasteko beste modu bat? Errealitatea hurrenez hurren barik, beste modu batean irudikatu?
Bi uste: Hizkuntzak erabiltzen ikas-irakatsi behar da; erabileraren bidez ikasten da, interakzioaren bidez Hiztun eleaniztunaren berezitasunak/ezaugarri bereziak
(Guasch, 2007)
…years suggests that they have unique characteristics, such as the following:
- L2 users think in slightly different ways from monolinguals
- L2 users use language in different ways from monolinguals
- L2 users have an increased awareness of language itself compared to monolinguals
- L2 users have a slightly different knowledge of their first language
- L2 users have different brain structures from monolinguals. (10-11 or.)
– Cook, Vivian (2013): The goals of language teaching in a globalised world (Plenary Talk at AESLA May 2012). In Egile batzuk (2013): Actes del Congreso de AESLA, Lleida 2012: 9-14.
Gelan heterogeneotasun handiagoa, ikasleen ezaugarri desberdinak
Helburuak ikasle guztientzat berdinak:
Ondorioz: curriculumeko hizkuntzak ikuspegi global batetik landu beharra agertzen da, eta hizkuntza-prestakuntzako helburu konpartituak
Zer egin hizkuntza horiekin
Euskara: hizkuntza ofizialaren tratamendua, gaztelaniaren pare: “autonomiaz eta sormenaz”
Gaztelania: hizkuntza ofizialaren tratamendua: “autonomiaz eta sormenaz”
Atzerriko hizkuntza bat (gehienetan ingelesa): “oinarrizko autonomiaz”
Immigrazioko hizkuntzak zer? helbururik?
Kontuan hartu: hizkuntzen egoerak desberdinak jendartean, prestigioz eta hiztunez, eta horrek ondorioak (zer helburu jartzen den, halako bidea egin behar).
Lingua franca delakoen beharra
Europako Erreferentzia Marko Bateratuaren ikuspegia
Eleaniztasuna eta komunikazio konpetentzia haztea:
Hizkuntza(k) konpetentzia maila handian erabiltzea vs hizkuntza(k) eta orotariko aldaerak komunikatzeko erabiltzea
Ikuspegi aldaketa: “zatikako” hizkuntza-jakintzak ere balioetsi, baliozkotzat hartu; norberaren hizkuntza-errepertorioa handitu
Konpetentzia hori garatzeko, bizitza guztia; ondorioz, inportantea da hizkuntzak ikasteko jarrera
Hizkuntzak eta kulturak ugariago gure jendartean
Jendartean hizkuntza-aniztasuna eta kultura-aniztasuna
Eskolan ere hizkuntza eta kultura anitz; hori nola kudeatu?
Kulturartekotasuna: zer da?
Zer egin daiteke hezkuntza sisteman? Zer baliabide dugu? Non aurki daiteke informazioa?
Galdera: non bilatu ahal dugun informazioa? Besteak beste, hurrengoetan
eta zer egin dezake/egin behar du eskolak?
Jaurlaritzak dituen zerbitzuen berri jakin: harrera plana, eta bestelako baliabideak komunikazio maila gutxieneko bat lortzeko (jaurlaritzaren web orriak arakatu)
Hizkuntza bakoitzaren ezaugarriak eta hizkuntzen arteko antz-aldeak. Zer erkide, zer desberdin, maila guztietan (ikus Europako Erreferentzia Marko Bateratuan, 5. atala):
Euskararen egoera orokorrari buruz datu asko non aurki daiteke?
Hezkuntza sisteman nolako helburuak ezartzen diren hizkuntzarentzat, eta nolako egoeran den hizkuntza, halako trataera antolatu beharko da.
D ereduan ikasita (oso ordu gutxi gaztelaniaz), nola esplika daiteke ikasleak gaztelaniaz gaitasun ona lortzea?
Eskolako jardunak Hx-n egitea eraginkorra baldin bada Hx-ko hizkuntza-gaitasuna garatzeko, gaitasun hori Hy-ra transferituko da beti ere esposizio egokia gertatzen bada Hy-n (eskolan edo ingurumenean) eta Hy ikasteko motibazio egokia baldin bada
hiztuna bigarren hizkuntzarekin kontaktuan hasten denean, bigarren hizkuntzan lortzen duen gaitasuna gehitu egiten zaio lehen hizkuntzan zuenari, eta lehenengo hizkuntza ere garatzen segitzen da. Adibide bat?
bigarren hizkuntzarekin harremanak hastean, hori lehen hizkuntzako konpetentziaren kaltean gertatzen da; lehenengo hizkuntza bazterrera uzten da, ez da lantzen. Adibide bat?
ikasleak bigarren hizkuntzan lortzen duen konpetentzia gehitu egiten zaio lehen hizkuntzan zuenari.
bigarren hizkuntzako konpetentzia linguistikoa lehen hizkuntzako konpetentziaren kaltean gertatzen da.
bi hizkuntzek (nolabaiteko) prestigioa izan behar dute.
hizkuntza batek ez du prestigiorik.
Batzuetan esperientzia elebidunek emaitza onak ematen dituzte, eta beste batzuetan ez. Nola azaldu hori?
Zergatik? Non da diferentzia?
Metalinguistic awareness, conciencia metalingüística
Konpetentzia eleaniztunaren irudikapena: borobil bakoitzaren barrenean sartuak egonen lirateke hizkuntza bakoitzean pertsona batek garatu dituen hizkuntza-gaitasunak. Batzuk, hizkuntza bakoitzean jaso, ikasi eta landu behar dira; beste batzuk, berriz, hizkuntza guztietan (edo) balio diote hiztunari.
Eleaniztunaren konpetentzien irudikapena: gaitasun erkideak eta bestelakoak (Pascual 2006, …)
(ikus Pascual 2006). Adibidez:
Adibidez:
Eleaniztuntasunaren eredu dinamikoaren ezaugarriak (Herdina eta Jessner 2002)
Eskuratze eleaniztunaren hipotesia
La clau, per tant, per a un multiligüisme additiu que proporcione una competència real en les tres llengües a tot l’alumnat, consistirà en una articulaciò de les llengües que done un tractament prioritari i preferencial a la llengua minoritzada, pel que fa al moment d’incorporació, al temps d’ús vehicular i a l´ús social i administratiu en el centre
– Vicent Pascual Granell, 2006:49
(ikus halaber azken dekretua, 2016)
Egungo euskal gizartean eleaniztasuna eta kultura-aniztasuna existitzen direla onartzea…
Ikasgelan, ikastetxean eta inguruan hitz egiten diren hainbat hizkuntzatan sortutako testuak irakurtzea eta entzutea, egungo euskal gizartearen eleaniztasun-egoera konplexuaz jabetzeko.
Elebitasuna oinarri hartuta, ikasle eleanitzak sortzeko xedea erdiesteko, atzerri-hizkuntzen ikaskuntza eta erabilerak finkatzeko neurriak ezarriko dituzte ikastetxeek, eta bermatu egingo dute bete egiten direla bi hizkuntzetarako ezarrita dauden gaitasun-mailak. Ikastetxeek aukera izango dute zenbait ikasgai atzerri-hizkuntza horietan irakasteko, horretarako arautzen diren baldintzak betez
halaber, aintzat hartuko dute hizkuntzak komunikazio-hizkuntza gisa erabiltzea dela bide egokiena elebitasunaren helburua lortzeko eta jakintza-arlo eta ikasgai bakoitzeko curriculum-edukiak irakasteko
Hizkuntzak ikas daitezen eta zenbait hizkuntzatan komunikatzeko gaitasuna lor dadin sustatzeko, hezkuntza-sistemak ekintzak bultzatu behar ditu, irakasleen artean metodologia komunikatiboak eta aktiboak zabaltzeko, eta metodologia horien barruan hizkuntzak irakasteko eta ikasteko prozesuak era koordinatuan lantzeko, Hizkuntzen Tratamendu Integratuaren proposamenari jarraituz
– Hezkuntza Marko Hirueledunean
Ikastetxeen autonomia maila hazi, eta hizkuntza proiektua (azken honi, 19. artikulua eskainia):
…adierazitako helburuak lortzeko, ikastetxeek, beren hizkuntza-proiektua aintzat hartuta, beren ezaugarrietara moldatu eta egokituko dute dekretu honek egindako curriculum-planteamendua
Iturria: Ikastolen hizkuntz proiektua (2009)
Hizkuntzak ikas-irakasteko jardunbide batzuk:
Agenteen zereginak, nori zer eskatu, nork zer eskaini, ekimenak denena izan behar baitu: gurasoak, ikasleak, irakasleak, administrazioa
Guasch, O. (2007): La educación multilingüe: un reto para el profesorado. In Educación y Cultura, 19, 2: 135-147.
Herdina & Jessner (2002): A dynamic model of multilingualism. Clevedon: Multilingual matters
Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila (2010): Haur hezkuntzarako, lehen eta bigarren hezkuntzarako eta batxilergorako dekretu kurrikularrak Euskal Autonomia Erkidegoan. Vitoria-Gasteiz: EJAZN
Maia, J. (2015): Hezkuntza elebiduna Euskal Herrian: 30 urteko ibilaldia. Euskera, 59 (2): 578-624.
Siadeco-Euskaltzaindia (1979) Hizkuntza borroka Euskal Herrian. Bilbo: Euskaltzaindia
Pascual Granell, Vicent (2006): El tractament de les llengües en un model d’educació plurilingüe per al sistema educatiu valencià. València: Generalitat Valenciana –Conselleria de Cultura, Educació i Esport.
Zalbide (2010): Euskararen legeak hogeita bost urte. Eskola alorreko bilakaera: balioespen-saioa. Bilbo: Euskaltzaindia
Eusko Jaurlaritzaren eta Nafar Gobernuaren web orriak